स्कूल सकिएका विद्यार्थी र कलेज खोज्ने चिन्ता

गत साता मात्र माध्यमिक शिक्षा परीक्षाको नतीजा प्रकाशित भयो । स्वभावत: धेरै किसिमका नतीजा आए । कोही राम्रो स्तरको नतीजाले खुशि भए भने कोही निराश पनि भए होलान् । शुरूको नतीजामा देखिएको त्रुटि र भोलिपल्ट आएको सुधारिएको नतीजाले यति महत्त्वपूर्ण र वालबालिकाको भविष्यसंग जोडिएको विषयमा पनि राज्यको जिम्मेवार निकायले लापरवाही गरेको देखिंदा अाक्रोश, चिन्ता र दु:ख लाग्नु अपेक्षित नै हो । यस्तो फेरि नहोस ।

नतीजा आए लगत्तै उच्च माध्यामिक शिक्षाको लागि कलेज खोज्नु विद्यार्थी र अभिभावकको लागि ठूलो टाउको दुखाइको विषय हो । कुन विषय पढ्ने वा पढाउने, कुन कले पढ्ने आदि तनाव भैरहँदा अति व्यावसायिक रूप लिएको शिक्षा क्षेत्रमा कलेजहरूको अत्यधिक तडक भडक, विज्ञापन, विद्यार्थी आकर्षित गर्ने अनेक उपाय, व्यक्तिगत रूपमा आउने फोन कल हरू आदिले हैरान पारे । सोच बनाउन पनि गाह्रो भयो धेरैलाई । कति विद्यार्थीले विषय छान्दा तनाव महसुस गरे । थोरैले मात्र स्पष्ट सोच बनाउन सके होलान ।

आवेदन, परीक्षा, अन्तरवार्ता, अभिभावकको समेत अन्तरवार्ता अादिमा सबै दौडधूप गरिरहेका छन् । लाग्छ यो पनि राजनैतिक सङ्क्रमण काल जस्तै हरेक विद्यार्थी र उसको परिवारको लागि ठूलो र महत्त्वपूर्ण सङ्क्रमण काल हो । 

आकस्मिक दानको खुशी, त्यसको अवसर र दुर्लभता

कुरो जेठ मसान्त तिरको हो । त्यसदिन दुइ पाङ्ग्रेमा कार्यालयतिर हुईकिंदै थिएँ । नक्साल भगवती बहाल बाट कमलपोखरी चोकतिर जाने बाटोमा प्रहरीको संकेतको प्रतीक्षामा रोक्दै, बाटो हेर्दै थिएँ । अकस्मात झण्डै मेरी आमाकै उमेरकी एक आमै हरेकजसोलाई नमस्कार गर्दै केही भन्दै थिइन् । नजिकै आएपछि थाहा भयो उनी घर जान बस भाडा नभएर सहयोग को लागि गुहार्दै थिइन् ।

एक पछि अर्को गर्दै उनी म अगाडी पुगिन् र "बाबु, घर जान  भाडा भएन । लौ न बाबु " भन्दै आफ्नो छोराछोरीको उमेरको मलाई नमस्कार गर्दै रुन्चे स्वरमा विन्ती गर्न थालिन् । यन्त्रवत् खल्तितिर हात गयो । सय रुपैया झिकेर दिएँ । उनीलाई त्यतिले पुग्दैनथ्यो पक्कै । अर्कोतिर नमस्कार गर्दै लागिन् । बाटो खुल्यो । म पनि अगाडि बढे, निकै दान गरें जस्तो गरी सन्तोषानुभूति गर्दै । 

अलि अगाडि बढेपछि लाग्यो "नाथे सय रुपैयाले ती बुढी आमैको गर्जो त टरेन" ।  मैले सबारी छेउ लगाएर कति चाहिन्छ सोधेर सबै खर्च दिनुपर्थ्यो जस्तो लाग्यो र खिन्न मन भयो । विगतमा एकाध पटक त्यस्तो गरेको पनि थिएं र सोको अनुभूति छुट्टै स्तरको पनि हुन्छ । त्यसदिन खल्तिमा कम्तिमा २ हजार रुपैया थियो पनि । त्यसको आधामात्र दिएको भएपनि बुढी आमैको ठूलो काम हुन्थ्यो र म पनि कङ‍्गाल हुने थिइन ।

यस्तो आकस्मिक दान र सहयोग गरेर खुशी प्राप्त गर्ने अवसर सधै आउदैन र आएका सबै अबसरको सही उपयोग गर्न पनि चुकिन्छ । त्यसदिन म चुके जस्तै । नचुकेका अवसरको सम्झनाले मात्र पनि लामो समय सम्म एक किसिमक आत्मिक सुखानुभूति दिइरहन्छ जुन कुने रकम वा शक्तिले मात्र प्राप्त गर्न सकिंदैन । त्यसका अतिरिक्त "म आज यति दान गर्छु" भन्ने जस्तो पूर्व निर्धारित रूपमा गरिएको दानले पनि आकस्मिक दानले जस्तो खुशी दिन सक्छ जस्तो मेरो अनुभवले बताउदैन । यो मेरो व्यक्तिगत अनुभव हो । हिसावकिताव पूर्वक गरिएको दानमा एक प्रकारको अपेक्षा र स्वार्थ लुकेको हुने भएकोले होला । बाटोमा हिंड्दै गर्दा वा त्यस्तो अवसरमा अनियोजित तवरले गरिएको दानले पाउनेको कृतज्ञता र दिनेको आनन्द दुबैको स्तर धेरै माथि पुर्याउंछ जस्तो मेरो बुझाइ छ ।

०५ आषाढ २०७५ (१९ जून २०१८)

सडक सडकमा रोपाईं छ । असार लागे जस्तो छ ।

सडक-सडकमा रोपाईं छ
असार लागे जस्तो छ ।

दाजुभाइ को भाग बण्डा जस्तो, पानी जमेका टुक्राहरू
बाटो भरी यत्र तत्र छन्, पानीले टन्न, हिलोले मग्न ।
घर, घर, चोक, चोक बाट कुलाहरू लागेका छन्
भान्छाका, स्नानागारका, पाइखानाका, अबिरल ।।

छ पाङ्ग्रे, चार पाङ्ग्रे गोरूहरूले गडगडाउदै
जोतेका छन गराहरू, चलायमान छन् साँधहरू ।
दाया बाया बटुवा, रमितेहरू हिलाम्मे छन्
त्रसित हरिण जस्तो पल्याक पुलुक, सशंकित ।।

घुंडा घुंडा लुगा स्याहर्दै, खेतलाई सराप्दै, आफैंलाई धीक्कार्दै
कता जाऊँ, कता जाऊँ, दिग्भ्रमित छन् ।
पाइला राख्ने ठाउँ खोज्दै, गोडा उचाल्ने आकाश खोज्दै
गुँड भत्किएका बर्खे कमिला जस्तै छरपस्ट बटुवाहरू ।।

सोमरसले टन्न भएका बिन्दासहरू जस्तै
दुई पाङ्ग्ने हरू ढलपल ढलपल छन् ।
कहाँ गाडिने हो, कहाँ ठोकिने हो
थाह छैन कहाँ उत्तानो परिने हो ।।

वरिपरिका खेतमा कि घर बने कि घडेरी
पाखा पखेरामा कि रिसोर्ट बढे कि झाडी ।
आन्दोलन, विरोध जस्तै कृषि प्रधानको पनि
लाग्छ संकेत दिने जिम्मा सडककेे भागमा छ ।।

चौबाटो, दोबाटो, सीधा बाटो, उकालो, ओरालो
जता हेर, जता जाउ, हिलाम्मे छ ।
सुन्छु हिजो आकाशबाट पनि धमिलो नै वर्षियो रे
हिलोले परिवेश ढाकिएछ, असार साँच्चै लागे जस्तो छ ।।

२०७५ आषाढ ०३
--

Amazing Life Story - Transgender

Many people just live life with the flow. They don't care what they really want. However, some people go unbelievable lengths to live life as they want. They defy social norms, traditions, relationships and even their own bodies to pursue a life that they think is suitable for them.

Today, on CNN.com, I read a piece about a transgender man who gave birth to his son, breastfed him and now wants his son to know him as a man.

Already well into his gender transformation process, he and his transgender wife Angel decided to have a baby and he was to conceive and carry it. Extraordinary choice given that both of them were in advanced stage of gender transformation. However, conceive he did, gave birth to the baby, breastfed it. A lot of challenges in terms of physical difficulty and social stigma could not deter them from rearing the child in the most natural way possible.

Looking at that story, I realized that after all, a person's life is much more about that person's chose than about the opinion and perception of the others or the society as a whole. If right amount of determination is there, once can eke a way for one's life in whatever unique way one wants.

--x--  

World Cup Fever

Widely called 'the beautiful game', the game of football is a global phenomenon. World cup is the culmination of that, happening every four years. Though Nepal has yet to go a long way in football to even dream of being in world cup, the world cup fever is no less intense. From kids playing football at laws and galleys to the markets awash with jerseys, it is a real treat to watch. Got one jersey for my kid too, an yellow one with 'FCB' on it. Guess the country.

Incessant talks on the street corners, public transport and even workplaces give an unavoidable bombardment of world cup hype. Prediction games are also common. People raising certain funds, predicting, accumulating scores based on correct predictions and using the spare fund to have fun. Fun means food, booze, noise, gatherings and everything in between. Have invested 1500 NRs. Prediction got wrong by a wide margin in the first game between Russia and Saudi Arabia. Looks like I need to learn soothsaying and astrology first.

First game was yesterday night. Did not watch but was constantly reminded by the shouts from kids cheering goals. There were plenty of those.

Full month of football fever. Just started. Can only get more intense.

सरकारी जागिर, विन्दास जिन्दगी र अनुशासन

जागिर नपाउन्जेल जे पनि गर्न तयार हुने मान्छेहरू स्थायी जागिर पाएपछि धेरै परिवर्तन भएको देखिन्छ । अनुशासन र कर्तव्यनिष्ठा मानिसको स्वभाव, संगत, संस्कार र शिक्षामा पनि निर्भर गर्छ तर धेरै मानिसहरूमा खोजेको कुरा पाएपछि त्यसको महत्व बुझ्न र त्यसलाई उचित सम्मान गर्न सक्ने मनस्थिति भएको देखिन्न । नेपालका सार्वजनिक निकायमा स्थायी जागिर खानेहरूमा पनि यस्तो मनस्थिति निकै प्रचुर भएको पाउन सकिन्छ । कार्यालयमा राजनीति गर्ने, काममा ध्यान नदिने, काम भन्दा सुविधाप्रति बढी चासो राख्ने, काम गर्न खोज्नेको लागि पनि काम गर्ने वातावरण बन्न नदिने आदि नकारात्मक प्रवृत्ति पाइन्छ ।

सार्वजनिक निकायमा जागिरबाट हटाउने र आवश्यकतानुसार अरू व्यक्ति राख्ने स्वतन्त्रता व्यवस्थापनलाई नहुनुले पनि यो समस्या बल्झाएको हुन सक्छ । कर्मचारी युनियनको नाममा छाडापन, काममा भन्दा व्यवस्थापन घेराउ, राजनीतिक स्वार्थको लागि आफ्नो युनियनमा लागेका छाडा कर्मचारीलाई संरक्षण दिने प्रवृत्ति र विभिन्न युनियन बीच एउटै र स्पष्ट कुरामा पनि फरक फरक विचारधारा हुनुले पनि यसलाइ बढावा दिएको छ । अरूको कमजोरी ठूलो देख्ने र आफ्नो नदेख्ने मानसिकता पनि यसको कारक हो ।

यसको साथेै संस्थाको प्रशासन संयन्त्रको दृढ र स्पष्ट कार्यदिशा नहुनु, समयमा उचित निर्णय लिन नसक्नु र कसैलाई काखा कसैलाई पाखा गर्ने अवस्था कायम रहनुले पनि कर्मचारीमा दण्डहीनता र अनुशासनहीनता बढेको अनुमान सहजै गर्न सकिन्छ ।

(अाफू कार्यरत संस्थाको निश्चित क्षेत्रीय र स्थानीय कार्यालयमा प्रगाढ समस्यको रूपमा रहेको कर्मचारी छाडापनबाट दिक्क भएको एक सहकर्मी संगको कुराकानी पश्चात् यो लेखिएको । )

Meetings, Meetings and Meetings

If people implemented everything they talked positively at meetings, there would be no reason to sit down for meeting for a long time. But that does not happen. Meetings happen again and again. Many times on the same topic, even among same people. Ironically, most meetings end with commitment to sit down again for another meeting and the issue still open. There is a old saying 'money attract more money'. But in modern corporate culture, the adage should be modified as 'meetings attract more meetings'.
Meetings is an amalgamation of different people, drawn willingly or unwillingly to sit down together and discuss a common issue. But the common issue ends up leading to divergent views, ideas and opinions. Hence more meetings.
So long as corporate cultures remain alive, meetings shall endure.
No need to say 'long live meetings!'. They shall live anyways.

Public Speaking Blues

Those anxious heartbeats, panicky knees, sweat dripping down the spine, glistening forehead, nervous hand movements, askew stance, uneasy eye-movement and so on -- all swarm around the speaker like bees do around a hive. Forgetting the next sentence in the middle of speech, realizing that one is speaking the wrong sentence a sentence later and not being able to go back, spotting one's own grammatical gaffe, trying to avoid staring eyeballs, trying to balance between nervousness and arrogance - these are some of the feelings I go through whenever I am delivering a featured speech. I know I am at the beginning of the beginning of a long journey. Or on the first paragraph of the first chapter of a tome. 

Learning and self-improvement never stops. Writing, speaking and articulating my thoughts in a decent way is the aspiration of my life. I have been fortunate enough to be part of an amazing environment called Toastmasters. And there is my club, Everest Toastmasters, that never ceases to energize and inspire me. 

Just started reading 'Public Speaking for Success' by Dale Carnegie. It's a treat.